Lewitujące pociągi-polski pomysł

na czym polega technologia MagRail Booster ?

W Nowej Sarzynie dwutonowy pojazd uniósł się nad torem i rozpędził do 135 km/h. Za próbą stoi polski zespół Nevomo, który rozwija technologię MagRail. Lewitujące pociągi-polski pomysł polega na tym, by do magnetycznej jazdy przystosować tory, które już istnieją.

Kolej magnetyczna jest znana od lat. Przemek Ben Pączek i jego zespół postawili jednak pytanie, które zmienia sposób myślenia o jej budowie. Czy lewitujący pojazd da się puścić po tym samym torze, po którym jeżdżą zwykłe pociągi? Tak powstał MagRail, czyli system, w którym do standardowego toru dodaje się elementy napędu i lewitacji. Po modernizacji z tego samego odcinka nadal mogłyby korzystać pojazdy poruszające się na kołach.

Korzenie projektu sięgają 2016 roku i zespołu związanego z Politechniką Warszawską, który wystartował w międzynarodowym konkursie na pojazd typu hyperloop. Początkowo pracowano nad koncepcją jazdy w tubie o obniżonym ciśnieniu. Koszty i trudności związane z budową takiej infrastruktury skłoniły twórców do wykorzystania istniejącej sieci kolejowej. W 2026 roku Europejski Urząd Patentowy wyróżnił projekt miejscem w finale European Inventor Award. Obok Pączka w gronie finalistów znaleźli się Łukasz Mielczarek, Paweł Radziszewski, Katarzyna Foljanty i Tomasz Kublin.

Pod pojazdem umieszcza się magnesy trwałe, a między dwiema stalowymi szynami montuje dodatkowe elementy. Część z nich tworzy silnik liniowy. Można go sobie wyobrazić jako silnik elektryczny rozłożony wzdłuż toru. Zamiast obracać wałem i napędzać koła, wytwarza przemieszczające się pole magnetyczne, które rozpędza pojazd.

Lewitacja zaczyna się po osiągnięciu odpowiedniej prędkości. Magnesy poruszające się nad przewodzącymi elementami toru wzbudzają w nich prądy. Powstaje wówczas siła, która unosi pojazd, a układ magnetyczny pomaga utrzymać go w osi toru. Na tym polega pasywna lewitacja. Same magnesy pod pojazdem nie potrzebują zasilania, natomiast energię trzeba dostarczyć do napędu. Znika kontakt kół z szynami podczas lewitacji, ale pojazd nadal musi pokonywać opór powietrza.

W 2023 roku na ponad 700-metrowym odcinku testowym w Nowej Sarzynie sprawdzono sześciometrowy pojazd ważący około dwóch ton. Zaczął się unosić przy prędkości około 70 km/h, do 100 km/h rozpędził się w 11 sekund, a w trakcie próby osiągnął 135 km/h. Najważniejsze było to, że podczas lewitacji pojazd stabilnie trzymał się toru.

W zapowiedziach projektu pojawia się też 550 km/h. To docelowa prędkość rozważana dla przyszłej kolei pasażerskiej. Lewitujące pociągi-polski pomysł powstał na Podkarpaciu i dotyczył pojedynczego pojazdu testowego. Uruchomienie regularnych przewozów wymagałoby sprawdzenia technologii na znacznie dłuższych odcinkach oraz oceny, jakie parametry musiałyby spełniać cała trasa, tabor i systemy bezpieczeństwa.

Pierwsze praktyczne zastosowanie widać w portach, terminalach i na bocznicach zakładów przemysłowych. Wyobraźmy sobie, że po rozładunku trzeba przestawić tylko dwa wagony na drugi koniec terminala. Dziś do takiego manewru można potrzebować lokomotywy. W wariancie MagRail Booster odpowiednio wyposażone wagony mogą przejechać samodzielnie po odcinku z napędem liniowym. Cały czas toczą się na kołach. Właśnie taki wariant Nevomo rozwija z partnerami w indyjskim porcie Kandla, gdzie uzgodniono przygotowanie 750-metrowego odcinka pilotażowego.

Na głównych liniach dodatkowy napęd mógłby pomóc ciężkim składom towarowym na podjazdach albo przy ponownym rozpędzaniu po przepuszczeniu pociągu pasażerskiego. Z perspektywy pasażerów ciekawsza jest możliwość skrócenia podróży dzięki szybszym pojazdom. Dla zarządców infrastruktury największą zaletą byłaby możliwość modernizowania wybranych odcinków etapami i dalszego wykorzystania ich przez zwykłą kolej. O opłacalności zdecydują koszty dostosowania konkretnej trasy i to, ile w praktyce da się zyskać na jej przepustowości.
Arkadiusz Malanowski